هنر دست
سوزندوزی؛ هندسهٔ رنگ بر پارچه
زنان جنوبشرق با نخهای سرخ و سبز و سیاه، بر پارچه هندسه میدوزند؛ سوزندوزی، ظریفترین و پرحوصلهترین هنر پهنهٔ مکران است.
خواندن
پدیدهٔ طبیعی
گلفشان؛ نفسهای زمین
در دشتهای ساحلی میان چابهار و کنارک، تپههای مخروطی کوتاهی هست که از دهانهشان، هر چند دقیقه یک بار، حبابی از گل سرد بیرون میآید و آرام سرازیر میشود. اینها گلفشاناند؛ پدیدهای زمینشناختی که در کمتر جایی از جهان دیده میشود و پهنهٔ مکران یکی از مراکز آن است.
زمینی که نفس میکشد
گلفشان بر خلاف آتشفشان، با آتش کاری ندارد. گاز طبیعی و آب زیرزمینی، رسوبهای نرم را به گل بدل میکنند و فشار، آن را از شکافها بالا میراند. گل سرد است و میتوان با احتیاط به آن نزدیک شد. دهانهها گاه فقط چند سانتیمتر و گاه چند متر پهنا دارند.
- گلفشان تنگ نزدیک روستای تنگ، شناختهشدهترین گلفشان مکران
- گلفشان ناپَگ در نزدیکی کنارک، با چند دهانهٔ فعال
- پیدایش در اثر فشار گازها در رسوبهای جوان ساحلی
باور مردم محلی
مردمان محلی از دیرباز به گلفشانها احترام گذاشتهاند و گل آن را برای درمان بیماریهای پوستی به کار بردهاند. برای آنان، جوشیدن گل نشانهٔ زنده بودن زمین است؛ زمینی که نفس میکشد.
دیدن گلفشان
بهترین زمان دیدار، سپیدهدم یا غروب است که نور کمزاویه، شیارهای گل خشکشده را برجسته میکند. بازدیدکنندگان باید از نزدیکشدن بیش از حد به دهانهها بپرهیزند و از آسیب به این پدیدهٔ شکننده خودداری کنند.
نشانهای برای پهنه
گلفشان به ما میگوید که پهنهٔ مکران، جوانترین و پویاترین بخش زمین ایران است؛ سرزمینی که هنوز در حال شکلگرفتن است، مثل فرهنگی که با هر نسل تازه میشود.
روایتهای دیگر
