میراث جهانی
بازار تبریز؛ شهری زیر سقف
یکی از بزرگترین بازارهای سرپوشیدهٔ جهان که در سال ۱۳۸۹ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد؛ راستهها، تیمچهها و سراهایی که هنوز نبض تجارت شمالغرباند.
خواندن
کاشی و رنگ
مسجد کبود؛ فیروزهٔ اسلام
در سال ۸۷۰ هجری قمری، در دوران فرمانروایی جهانشاه قراقویونلو، بنایی در تبریز ساخته شد که رنگش نامش شد: مسجد کبود. کاشیهای معرق لاجوردی و فیروزهای که سراسر دیوارها و گنبدها را میپوشاند، چنان درخشان بود که سیاحان آن را «فیروزهٔ اسلام» خواندند.
معماری بیمانند
مسجد کبود طرحی متفاوت از مسجدهای چهارایوانی رایج در ایران دارد: گنبدخانهٔ مرکزی که رواقهایی پوشیده آن را در بر گرفتهاند؛ طرحی که به معماری آناتولی و قفقاز نزدیکتر است و از پیوند فرهنگی این پهنه با همسایگانش حکایت میکند. سردر بلند آن با کتیبههای ثلث و کاشیهای معرق، هنوز شکوه اصلی خود را حفظ کرده است.
- کاشی معرق با غالبِ رنگ لاجورد و فیروزه، کنار طلایی و سفید
- کتیبههای ثلث و کوفی با خطاطی نعمتالله بواب
- گنبدخانهٔ مرکزی با دهانهٔ حدود شانزده متر
- آرامگاه جهانشاه در بخش جنوبی بنا
شکستن و برخاستن
زلزلهٔ بزرگ سال ۱۱۹۳ هجری قمری بیشتر بنا را ویران کرد و گنبدها فرو ریختند. مسجد کبود بیش از یکونیم قرن ویرانه ماند تا در دهههای میانی سدهٔ چهاردهم خورشیدی، مرمت آن آغاز شد. امروز بازدیدکننده میتواند تفاوت کاشیهای اصیل و آجرکاریهای مرمتی را ببیند؛ گفتوگویی میان گذشته و امروز.
نشانهای برای پهنه
مسجد کبود نشان میدهد که هنر کاشیکاری، زبانی مشترک در سراسر ایران است که در هر پهنه لهجهای خاص یافته است. لهجهٔ تبریزی این زبان، لاجوردی و پرشکوه است.
روایتهای دیگر
