آب و زندگی

تالاب انزلی؛ نیلوفرها و قایق‌های چوبی

در نزدیکی بندر انزلی، آب شیرین رودها پیش از رسیدن به دریا در پهنه‌ای گسترده درنگ می‌کند: تالاب انزلی. این تالاب که در سال ۱۳۵۴ در فهرست کنوانسیون رامسر ثبت شده، یکی از مهم‌ترین زیستگاه‌های پرندگان مهاجر در غرب آسیاست و در تابستان، با شکوفایی نیلوفرهای آبی، به باغی شناور بدل می‌شود.

تالاب انزلی؛ نیلوفرها و قایق‌های چوبی

باغ شناور

از اواخر بهار تا میانهٔ تابستان، سطح تالاب را برگ‌های پهن و گل‌های صورتی نیلوفر آبی می‌پوشاند. قایق‌های چوبی از میان این گل‌ها می‌گذرند و مسافران را به دل نیزارها می‌برند. نی‌ها نه‌تنها منظرهٔ تالاب را می‌سازند که در گذشته مصالح سقف و حصیر خانه‌ها هم بوده‌اند.

  • نیلوفر آبی که در گویش محلی نامی خاص دارد و در ترانه‌ها آمده است
  • نیزارها پناهگاه پرندگان و ماده‌خام حصیربافی
  • قایق‌های چوبی که هنوز به دست استادکاران محلی ساخته می‌شوند

پرندگان مهاجر

هر پاییز و زمستان، صدها هزار پرنده از سیبری و شمال به این تالاب می‌آیند: اردک‌ها، غازها، چنگرها و فلامینگوها. برای ساکنان اطراف تالاب، رسیدن پرندگان نشانهٔ فصل بود و بخشی از تقویم زندگی. امروز پرنده‌نگری به یکی از جاذبه‌های این پهنه بدل شده است.

زندگی بر آب

روستاهای حاشیهٔ تالاب با ماهیگیری، پرورش برنج و صنایع دستی روزگار گذرانده‌اند. تورهای ماهیگیری، حصیرهای بافته از نی و قایق‌های دست‌ساز، همه از تالاب می‌آیند. آیین‌ها و ترانه‌های کار ماهیگیران هنوز در برخی روستاها زنده است.

نشانه‌ای از پیوند آب و مردم

انزلی به ما نشان می‌دهد که در این پهنه، آب فقط پس‌زمینه نیست؛ شریک زندگی است. همان الگویی که در شالیزارها و ساحل دریا می‌بینیم، این‌جا در قایق‌ها و نیزارها تکرار می‌شود.

  • تالاب انزلی
  • پرندگان
  • نیلوفر
  • گیلان
  • طبیعت

روایت‌های دیگر

باز هم از کرانه‌های کاسپین

شالیزار؛ نغمهٔ کار در آب

زیست با آب

شالیزار؛ نغمهٔ کار در آب

از نشاکاری اردیبهشت تا درو در شهریور، شالیزارهای کرانهٔ کاسپین یک تقویم زنده‌اند؛ تقویمی که با آواز کار، خانه‌های سفالی و سفره‌ای عطرآگین همراه است.

خواندن
ماسوله؛ خانه‌هایی که پله می‌شوند

معماری پلکانی

ماسوله؛ خانه‌هایی که پله می‌شوند

در ماسوله، بامِ هر خانه حیاط خانهٔ بالایی است؛ روستایی هزارساله در دامنهٔ جنگل که معماری‌اش پاسخی هوشمندانه به شیب، باران و همسایگی است.

خواندن