مهندسی کهن
سازههای آبی شوشتر؛ رودی که رام شد
در شوشتر، هفده قرن پیش، رود کارون را با پلبند، کانال و آبشار رام کردند تا آسیابها بچرخند و دشت سیراب شود؛ مجموعهای که یونسکو آن را شاهکار نبوغ خلاق نامیده است.
خواندن
زیست با نخل
نخلستان؛ درختی که همهچیز میدهد
در جنوبغرب ایران، از آبادان و خرمشهر تا بوشهر و کرانههای خلیج فارس، نخلستانها افق را میسازند. نخل خرما درختی است که با گرمای سوزان و آب شور کنار میآید و در ازای صبر، همهچیز میدهد: میوه، سایه، چوب، برگ و حتی الیاف.
هزار کاربرد یک درخت
خرما خوراک اصلی است، اما نخل به خرما ختم نمیشود. از برگهای آن حصیر، سبد، بادبزن و سقف کپرها بافته میشود؛ از تنهٔ آن تیر و ستون؛ از الیاف آن طناب. هستهٔ خرما خوراک دام است و شهد آن مایهٔ شیرینیهای محلی. در گویشهای جنوب، برای هر بخش نخل و هر مرحلهٔ رشد خرما نامی جداگانه هست.
- مضافتی، استعمران، کبکاب و زاهدی از ارقام پرآوازهٔ جنوب
- گردهافشانی دستی در بهار، کاری که مهارت میخواهد
- برداشت در تابستان با بالارفتن از تنه با کمربندی از الیاف نخل
نخل در آیین و ترانه
نخل در فرهنگ جنوب، درخت مقدس و مادرانه است. در ترانههای کار و لالاییها از آن نام برده میشود و در مثلها، نماد سخاوت و صبر است. در برخی مناطق، برای هر نوزاد نخلی میکارند تا با او بزرگ شود.
نخلستانهای زخمخورده
جنگ، خشکسالی و شوری آب، بخشهایی از نخلستانهای آبادان و خرمشهر را از میان برد. بازکاشت نخلها در دهههای اخیر، بخشی از تلاش مردم برای بازگرداندن چشمانداز آشنای جنوب است.
نشانهای برای پهنه
نخل به ما یادآوری میکند که در جلگههای گرم جنوبغرب، زندگی بر مدار درختی میچرخد که هیچ بخشش هدر نمیرود؛ الگویی از قناعت و سخاوت که در سراسر این پهنه دیده میشود.
روایتهای دیگر
